I AM MATERIAL | NATUURSTEEN verslag van het seminar van 16 april bij PRICE Almere
Op 16 april stond I AM MATERIAL in het teken van natuursteen. Wat zijn de duurzame uitdagingen en kansen op het gebied van CO2 uitstoot, grondstoffen en gezondheid?
Els Zijlstra startte met een overzicht van de toepassing van natuursteen. Van onverwoestbaar constructief element in regio’s waar lokaal materiaal wordt gebruikt waar het honderden jaren meegaat tot aan trendgevoelige kortstondige interieur toepassingen. De uitstoot komt vooral vanwege het mondiale transport van groeve naar verwerker naar handel. Wereldwijd wordt ca 140 miljoen ton aan natuursteen gedolven en de hele wereld over vervoerd. In de Grean Deal is afgesproken dat we dat niet meer doen in 2050, maar herbestemmen staat nog in de kinderschoenen. Hoe gaan we dat veranderen?
Toen architect Peter Assche van Bureau SLA las dat gedolven grafstenen tot puin worden vermalen en onder de snelweg terecht komen, én dat het geld kost om dit “ afval” in te leveren kon hij het nauwelijks geloven. Het hergebruiken van de steen; afslijpen tot een nieuwe grafsteen, gebeurt nog maar mondjesmaat. Dus bedacht hij dat we waardiger met dit materiaal kunnen omgaan. Voor het eigen kantoor werd een traject gestart om er een terrazzovloer van te maken; Timeless Terrazzo. Een spannend en leerzaam traject volgde, van het vermalen van brokken tot fracties, het vermijden van lelijke dilatatievoegen, het vinden van de juiste ambachtsman die dit kan uitvoeren, het zeven van de fracties door familie en vrienden en dit alles met voelbare liefde en respect die aansloot bij de beladen geschiedenis van het materiaal.
De natuursteensector zelf is niet echt transparant en kent veel tussenhandel. Niels van den Beucken van Arte natuursteen – vooral werkzaam in de keukenbladen -gooide het roer om na een reis naar de graniet groeve in India. De kinderarbeid en zware werkomstandigheden zijn er standaard en als leverancier werd hij zich bewust van zijn aandeel daaraan. Zoals hout het FSC keurmerk heeft, richtte Arte de “Arte Responsible Stone Foundation” op die transparantie in de keten biedt en alle stakeholders zich daaraan laat houden. Evenals Arte Right to education wat een einde aan kinderarbeid ambieert door kinderen onderwijs te bieden. Een complexe culturele transitie waar scholenbouw, goed onderwijs en de mobilisers ( soort checkers) de omslag daadwerkelijk moeten bewerkstelligen. Samen met de lokale overheid groeit het aantal deelnemende dorpen en daalt de kinderarbeid gestaag. Een mooi initietief! Wat circulariteit betreft kijkt Arte steeds meer naar keramische materialen, en is bezig om een terugname beleid te organiseren voor de natuursteenbladen.
Tot slot; 3D printen. 3DMZ is een unieke plek waar creativiteit, technologie en digitale productie samenkomen. Geavanceerde industriële 3D-printers voor allerlei soorten materialen, robotarmen en hoogwaardige 3D-scanners maken snelle prototyping en digitale productie van eindproducten mogelijk. Peter van den Bosch legt uit dat van natuursteen stof /gruis uit de groeves prima 3D prints kunnen worden gemaakt met minerale binders. Vooral voor de restauratiesector is dat een uitkomst. Ornamenten, beelden en andere versieringen die zijn aangetast, gebroken of verdwenen kunnen aan de hand van oude foto’s of tekeningen haarscherp en natuurgetrouw opnieuw worden gemaakt. Mooi voorbeeld is een oude spuwer van de afgebrande Notre Dame waar ook een beetje as van de brand is meegeprint.
Van eeuwen oude muren, uitgesleten trappen, hergebruikte grafstenen, kinderarbeid tot as van de Notre Dame in een spuwer; het is in ieder geval zeker dat natuursteen een materiaal met historie, betekenis en “lading” is wat we moeten koesteren.
I AM MATERIAL is een project van MaterialMatchMaker bij PRICE in Almere, mede mogelijk gemaakt door HIP Circulair den Digitaal.